dinsdag 19 juni 2018

Bernard Schlink: Olga

Uitgeverij Cossee   2018
320 bladzijden

De Duitse schrijver Bernard Schlink werd in Nederland bekend door zijn roman: De voorlezer. Ook De vrouw op de trap werd positief ontvangen. Ik had hoge verwachtingen toen ik aan Olga begon.
De roman speelt zich af aan het begin van de twintigste eeuw in Duitsland. Olga woont in Pommeren en is een weeskind van eenvoudige komaf. Herbert is van adellijke afkomst. Samen met Herberts zus Viktoria vormen zijn een drietal dat veel met elkaar optrekt. Als ze opgroeien wordt Olga's vriendschap met Herbert steeds minder getolereerd door Herberts familie en ook door Viktoria.
    Olga weet zich op te werken tot onderwijzeres. Herbert beantwoordt niet aan de carrièreverwachtingen van zijn familie. Olga en hij krijgen een soort latrelatie, maar Herbert kan het niet laten om zijn hart te volgen. Hij wordt ontdekkingsreiziger op de noordpool, waar hij vermoedelijk ook de dood vindt. Olga is verscheurd van verdriet en blijft hem jarenlang brieven schrijven. Ze heeft een soort aangenomen zoon, Eik, die als hij ouder wordt verblind wordt door nazisympathieën.
   Later wordt zij naaister bij een rijke familie in een ander deel van het land en krijgt ze een speciale band met een van de zonen. Deze blijft met Olga in contact. Hij is de verteller van deze geschiedenis en komt na haar dood nog het een en ander over Olga te weten.
   De roman zit niet zo logisch in elkaar. Er zijn gebeurtenissen die op zich wel boeien, waar je achteraf via de verteller en via brieven van Olga nog meer informatie over krijgt. Daardoor beleef je het verhaal op afstand en raak je niet snel betrokken. Ik vond het wel knap hoe Schlink laat zien dat Herbert, Eik en zelfs een heel volk in de ban van verdwazing en grootheidswaanzin komen.  


maandag 18 juni 2018

Renate Dorrestein: Dagelijks werk

Uitgeverij podium Amsterdam         2018
297 bladzijden

Een van de leukste boeken die ik de laatste tijd heb gelezen is Dagelijks werk. Toen Renate Dorrestein hoorde dat ze niet meer beter kon worden, kwam ze niet meer toe aan het schrijven van de roman Kinderhuis Noord, waar ze op dat moment mee bezig was. Ze ruimde thuis de boel op en vond een stuk of veertig teksten van eigen hand die haar nog steeds lezenswaardig leken. Het gaat om artikelen, brieven en toespraken. De onderwerpen zijn divers: Schotland, de menopauze, de clitoris. Veel heeft betrekking op haar schrijverschap: De meester (over haar grote voorbeeld: Kurt Vonnegut), Het Boekenweekgeschenk, De jury. Dorrestein heeft alle teksten voorzien van een toelichting. Zowel in het oorspronkelijk werk, dat geschreven is tussen 1985 tot enkele jaren terug, als in haar nieuwe bijdragen klinkt de stem van haar meesterschap door: vilein, humoristisch, bizar, geëngageerd, feministisch, scherp en liefdevol.  

woensdag 21 maart 2018

Thomas Verbogt: Hoe alles moest beginnen


Uitgeverij Nieuw Amsterdam, 217
250 blz.


Als Thomas zes jaar is, maakt hij kennis met zijn even oude buurmeisje Licia. De twee raken innig bevriend. Het is een gelukkige tijd, waaraan abrupt een einde komt als Licia op haar twaalfde met haar vader naar Italië verhuist. Voor Thomas is dit een enorm verdriet, waar hij met niemand over kan praten. Ze sturen elkaar nog een tijdje brieven, maar stoppen daar op een gegeven moment mee. Acht jaar later nodigt Licia Thomas uit om naar haar toe te komen. Hij hoopt de draad van hun relatie weer op te pakken, maar het bezoek loopt voor hem uit op een grote teleurstelling. Licia blijkt erg veranderd en ze maakt hem duidelijk dat er voor hem geen plaats meer is in haar leven. Rond zijn veertigste ziet Thomas Licia toevallig op de Duitse televisie. Ze woont in de buurt van Keulen en wordt ervan verdacht iets te maken te hebben met de Rote Armee Fraktion, een terroristische organisatie. Thomas reist naar Keulen en heeft daar een korte ontmoeting met Licia, die verhard lijkt. Ruim twintig jaar later spreken ze op Licia’s initiatief af in hun geboortestad Nijmegen en gaan ze naar hun oude straat. Daar krijgt Thomas antwoord op vragen die hem al zijn leven lang bezighouden.

Prima om dit boek twee keer te lezen, want je leest snel over al het moois heen.

maandag 4 december 2017

Suzanna Jansen: Ondanks de zwaartekracht


Uitgeverij Balans                                       2017
254 blz.

Drie mensen volgen hun hart, hun droom om kunstenaar te worden, tegen de klippen op. Cor van Eesteren, een aannemerszoon, wordt tegen de wil van zijn ouders stedenbouwkundig architect. Hij komt in contact met de pioniers van het Nieuwe bouwen en De Stijl, zoals Walter Gropius, Le Corbusier, Nelly en Theo van Doesburg, Piet Mondriaan. Van Eesteren drukt zijn stempel op het AUP, het Amsterdams Uitbreidingsplan en ontwerpt onder andere tuindorp Slotermeer. Daar groeide Suzanna Jansen op. Het is een stadsdeel vol flatblokken en rechte lijnen. In haar jeugd is er nauwelijks iets cultureels te bekennen, behalve dan de balletschool van de flamboyante Steffa Wine. Wat graag zou Suzanna daar op les gaan, mar ze moet genoegen nemen met een tweederangs, maar betaalbaarder balletschooltje. Dankzij haar tomeloze ambitie en doorzettingsvermogen belandt ze op de docentenopleiding van de Rotterdamse balletacademie. Helaas niet voor lang.
Jansen vervlecht het verslag van haar historisch onderzoek naar de levens van Cor van Eesteren en Steffa Wine op geraffineerde wijze met haar eigen passie om balletdanseres te worden. Ze neemt ons mee op haar zoektocht naar de avantgardistische tijd van de eerste helft van de vorige eeuw in Berlijn, Dresden, Weimar, Parijs en St. Petersburg. Het is een fascinerende reis. "Met dit boek wil ik een diepe buiging maken voor alle kunstenaars die met hun talent zichzelf binnenstebuiten keren om voor ons, voor mij, nieuwe werelden te openen", zo eindigt haar dankwoord aan het eind van het boek.    

maandag 13 november 2017

Juli Zeh: Ons soort mensen

AmbolAnthos     Amsterdam       2016               669 blz.
Vertaald uit het Duits door Annemarie  Vlaming. Oorspronkelijk titel: Unterleuten

Een investeringsmaatschappij wil een windmolenpark aanleggen aan de rand van Unterleuten, een dorp in Brandenburg in Duitsland. Verschillende mensen hopen daardoor rijk te worden, maar de meeste dorpsbewoners zijn er niet zo blij mee of zelfs faliekant tegen. De gemoederen lopen hoog op, waarbij ook oude vetes uit de DDR-tijd, die nog niet zijn beslecht, een rol spelen. We vernemen dit verhaal, dat een episch bereik heeft, vanuit veel verschillende personages met allemaal hun eigen achtergronden. Daardoor ontstaat een objectieve kijk op de gebeurtenissen en is het mogelijk voor vrijwel alle personages sympathie te voelen. Er komen enkele echtparen in voor, een stuk of wat gescheiden mannen, drie dochters en één zoon. Het zijn mensen met ieder hun eigen drijfveren, die elkaar dwarsbomen of (vaak ten onrechte) van slechte bedoelingen verdenken, Aan het slot van deze roman, die zeer onderhoudend is maar waaraan geen einde lijkt te komen, worden toch nog een paar noten gekraakt. In het laatste hoofdstuk neemt de (fictieve) schrijfster zelf het woord.
Ons soort mensen is een goed leesbaar boek en zeer de moeite waard voor wie in het huidige Duitsland is geïnteresseerd. 

maandag 2 oktober 2017

Arthur Japin: Kolja

Uitgeverij De Arbeiderspers  Amsterdam Antwerpen 2017         342 blz.

De gebroeders Tsjaikovski, Modest en de beroemde componist Pjotr Iljitsj, ontfermen zich over de achtjarige Kolja. Deze is van rijke komaf, maar zeer tot verdriet van zijn ouders is hij doof. Dankzij de inspanningen van Modest leert Kolja toch om te spreken. Kolja is inmiddels jong volwassen en woont op zichzelf, als Pjotr plotseling overlijdt. Hij zou cholera hebben opgelopen na het drinken van kraanwater. Kolja komt over voor de begrafenis en krijgt steeds meer twijfels over de ware doodsoorzaak. De roman speelt zich af eind negentiende eeuw, toen homoseksualiteit nog een schandaal kon veroorzaken. Zoals bekend was Pjotr IljitsjTsjaikovski een aanhanger van de herenliefde.
We vernemen de gebeurtenissen via een wisselend perspectief, namelijk van de ik-persoon Kolja en via de dagboekaantekeningen van Modest. Al ziet de lezer al vrij snel in hoe Pjotr Iljitsj aan zijn eind is gekomen, Japin wist mijn aandacht vast te houden tot het eind van het verhaal waarin duidelijk wordt hoe de vork precies in de steel zit. Best knap gedaan dus.


dinsdag 12 september 2017

Guzel Jachina: Zulaika opent haar ogen

Russische titel: Zuleicha otkryvajet glaza (2015)
Nederlandse uitgave: Uitgeverij Querido in 2017
Nederlandse vertaling Arthur Langveld
Bladzijdes: 478

Het boek speelt zich af in Rusland tijdens het regime van Stalin in de eerste helft van de vorige eeuw. Een jonge Tartaarse vrouw, Zulaika, is getrouwd met een dertig jaar oudere man, die haar onderdrukt. Ze heeft een bazige, afschuwelijke schoonmoeder. Dan wordt haar man ervan beschuldigd een koelak te zijn, een rijke burger. Hij wordt neergeschoten en zij wordt gedeporteerd naar Siberië. Tijdens de treinreis daarheen blijkt ze zwanger. Heel veel mensen komen onderweg om. Een kleine groep wordt afgezet op een eiland en valt onder het commando van de hardvochtige Ivan Ignatov, die er soms ook blijk van geeft dat hij hart heeft voor zijn mensen. Zulaika bevalt met hulp van een gewezen arts van een zoon, Joessuf. Ivan en Zulaika voelen zich tot elkaar aangetrokken, maar zij wil niets beginnen met de moordenaar van haar echtgenoot. Toch krijgen ze een geheime relatie. Als Joessuf bijna doodgaat, nadat hij is verdwaald in de sneeuw, ziet Zulaika dit als een straf van God en breekt ze met Ivan. Op zestienjarige leeftijd verlaat Joessuf het kamp om naar de kunstacademie te gaan. Ivan zorgt voor het paspoort. Zulaika en Ivan blijven in het kamp, al moet Ivan ook weg. Een open, maar toch hoopvol einde.
Het is een meeslepend verhaal over een bij ons wat minder bekende geschiedenis. Andere romans hierover zijn De Goelag Archipel van Solzjenitsyn en Kamp van Angela Rohr. Het is mooi om te lezen hoe Zulaika zich ontwikkelt van een onderdrukte tot een zelfbewuste vrouw. De schrijfster baseerde volgens de flaptekst dit verhaal op het leven van haar eigen grootmoeder. De liefdesgeschiedenis met Ivan vind ik soms wat te romantisch. De roman heeft in Rusland veel succes en is in twintig talen vertaald.