woensdag 18 januari 2017

Stefan Brijs: Maan en zon

Atlas Contact  Amsterdam * Antwerpen
2015          288 blz.

Deze roman speelt zich af op Curaçao. Het vertellersheden is 2001, maar het gaat over wat er enkele tientallen jaren daarvoor heeft plaatsgevonden. De verteller van de gebeurtenissen is broeder Daniël, een priester-onderwijzer. Via hem maken we kennis met drie generaties Tromp: taxichauffeur Roy, zijn zoon Max, die onderwijzer had willen worden, en diens getalenteerde zoon Sonny. Een belangrijke rol speelt de moeder van Max, de rechtschapen Myrna. De grootvader, de vader en de zoon streven er elk op hun manier naar om hun dromen waar te maken. Al zijn de tijd waarin zij leven en dus ook de omstandigheden verschillend, zij blijven met elkaar verbonden door de ketenen van de familie. Ook zijn ze alle drie speelbal van de cultuur, de tradities, de kansen en onmogelijkheden van het Antilliaanse eiland.
Het boek heeft een mooie verhaallijn en is tot op het laatst spannend en verrassend.

Nelleke Noordervliet: Aan het eind van de dag

 Uitgeverij Augustus  Atlas Contact   Amsterdam * Antwerpen
2016               347 blz.

Katharina Donker, een ex-minister, krijgt het verzoek om medewerking bij het schrijven van haar biografie. Ze voelt er weinig voor. In Het eind van de dag wordt ons evenwel toch in min of meer chronologische volgorde haar levensverhaal verteld. Het boek begint bij haar jeugd in een eenvoudige Amsterdamse volksbuurt in de jaren vijftig en eindigt wanneer ze als vrouw van een jaar of  zeventig haar leven zo goed mogelijk probeert voort te zetten. Daartussenin passeert er veel: het gymnasium, de linkse studentenbeweging, de politiek, het ministerschap, haar huwelijken, haar liefdes en vriendschappen, de relatie met haar kinderen. Keuzes, beslissingen, afkomst, ambitie, de slinger van de tijd bepalen de kronkelingen van dat levenspad.
Het beeld dat we ons van haar kunnen vormen is dat van een rationele, eerzuchtige, doel- en zelfbewuste vrouw. Had de schrijfster hiervoor  Hedy d'Ancona of Cisca Dresselhuys in gedachten? De roman geeft ook een inzichtelijk tijdsbeeld van de jaren vijftig tot nu, dat bij velen misschien ook herkenning zal oproepen. Met name het eerste deel las als een trein. In het tweede gedeelte leek de ik-figuur wat meer op een afstand. Niettemin vind ik het een fijn en belangwekkend boek.

vrijdag 23 december 2016

Anton Valens: Het compostcirculatieplan.


Uitgeverij Augustus    Atlas Contact     Amsterdam * Antwerpen
2016                                                               261   blz.

Nooit eerder las ik een boek van Anton Valens. Ik hoorde dat hij zo geestig schrijft, maar het leek me twijfelachtig of zijn stijl ook mijn gevoel voor humor zou aanspreken. Niet behept met groene vingers pak ik niet zo snel een boek over het bestieren van een volkstuin. Toen ik op de achterflap meende te lezen dat het boek behalve over het snoeien van planten ook over het redigeren van teksten gaat, was mijn interesse gewekt.

Peter Vervest, de ik-figuur, is een schrijver van wie de boeken, het karakter en de levensomstandigheden veel lijken op die van Anton Valens. Ook enkele andere personages doen sterk denken aan bepaalde, inmiddels overleden, figuren uit de wereld van het toneel en de literatuur. Vervest erft de volkstuin van zijn redacteur Jens de Jong. Er zijn verschillende terugblikken naar hun gezamenlijk verleden, waardoor we ons een beeld kunnen vormen van hun vriendschap. Andere personages die een rol spelen zijn Jens’ vriend, Peters vriendin en de mensen die Peter ontmoet op volkstuincomplex Werensloot. Het boek geeft veel informatie over het bewerken van tuinen, maar het snoeien van literaire teksten komt vrijwel niet aan de orde. Ik heb wel vaak moeten lachen.

donderdag 15 december 2016

Margriet de Moor: Van vogels en mensen

De Bezige Bij  Amsterdam  Antwerpen              2016
251 blz.

Ik houd van vogels maar ik ben meer geïnteresseerd in mensen. In de nieuwste roman van Margriet de Moor gaat het ondanks de titel voornamelijk over de laatsten. Vogels zijn er voor het decor, al leerde ik heel wat over bijvoorbeeld welke verschillende soorten er allemaal rond de startbanen van Schiphol vliegen en hoe zij voor onze veiligheid worden verjaagd. Verder is een vogel, dat symbool van de vrijheid, natuurlijk een geschikt motief voor een roman die zich voor een belangrijk deel in de gevangenis afspeelt.
Er komen veel personages in het boek voor, twaalf zelfs, zo meldt de achterflap. Het centrale personage is Marie Lina, een jonge vrouw met een man en een zoon. Toen Marie Lina ongeveer negen jaar was, belandde haar moeder voor jaren in de gevangenis, als straf voor een moord die zij niet had gepleegd. Deze onrechtvaardigheid nestelt zich als een levenslange woede in het hart van haar dochter. Zachtmoedig en liefdevol als deze is, ooit zal zij wraak nemen op de echte dader.
Het gaat in de roman over een kwestie die helaas in de werkelijkheid ook nog al eens voorkomt: de detentie van onschuldigen. De Moor schrijft er met een lichte toets over. Het verhaal speelt zich grotendeels af in het westen van het land, de zogenaamde Randstad. Voor wie daar woont of vandaan komt, zoals ik, zijn al die gedetailleerde beschrijvingen van de verschillende locaties een feest der herkenning.

maandag 28 november 2016

Kristine Bilkau: De gelukkigen

Uitgeverij Cossee, Vertaald uit het Duits door: Isabelle Schoepen en Kris Lauwerys
2016                     300 blz.

Hij journalist, zij cellist. Ze hebben pas een kind gekregen. Door verschillende oorzaken raken beiden hun baan kwijt, waardoor ze in een financieel moeras terechtkomen. Er komt een eind aan hun geprivilegieerde leven, maar het opgeven van de daarmee verbonden gewoontes gaat niet van harte.
De gelukkigen is een zeer realistische roman, die bij mij herkenning en empathie opriep met de door het lot beproefde dertigers. De ruimte speelt in dit boek een grote rol: hun door transparant plastic ingepakte huis, waarvan de buitenkant gerenoveerd wordt; het winkelhuis van zijn overleden moeder, dat moet worden leeggehaald; haar vroegere woonomgeving; hun plannen om te verhuizen naar een plek waar het leven goedkoper is.
Omgaan met tegenvallers, je lot aanvaarden, gelukkig zijn met wat er is, daarover gaat dit debuut.

maandag 21 november 2016

Geert Mak: De levens van Jan Six. Een familiegeschiedenis

Atlas Contact    Amsterdam Antwerpen     2016,
412 blz.

In de epiloog, hoofdstuk 20 van de geschiedenis van de familie Six, citeert Mak Marguerite Yourcenar. De grafiek van een mensenleven is geen rechte lijn van de wieg tot het graf, maar bevat curven 'die elkaar voortdurend naderen en zich van elkaar verwijderen: dat wat een mens geweest meent te zijn, dat wat hij heeft willen zijn, en dat wat hij werkelijk was'. Al die Sixen, van wie er velen Jan heetten, hadden verschillende doelen waar zij naar streefden: rijkdom, macht, aanzien, een kunstverzameling, wetenschappelijk succes. Het familiebelang stond steeds voorop, hetgeen met name bij de partnerkeuze een grote rol speelde. Dankzij een fortuinlijk huwelijk kon een verarmd adellijk geslacht er weer bovenop komen.
Geert Mak schetst in dit boek niet alleen het verhaal van de Sixen, maar voert ook een groot aantal andere Amsterdammers ten tonele. Via hen beleven we het opgaan, blinken en verzinken van de stad Amsterdam mee, het succes van de Gouden Eeuw, en de wat moeizame eeuwen daarna. Mak stelt in de epiloog ook vast dat het in dit boek in wezen gaat over ongelijkheid en ongelijkwaardigheid, al zag hij dat pas achteraf. Vlakbij de imposante grachtenpanden van de rijke kooplieden leven de armoedzaaiers in de nauwe achterafstraatjes. Aan de overzijde van de Atlantische oceaan zwoegden de slaven op de winstgevende plantages. Het is pas laat dat men daar oog voor kreeg. Maar ook de Sixen c.s. kunnen de nieuwe tijd niet stoppen, al blijven zij nog diep in de twintigste eeuw vasthouden aan hun uitzonderingspositie.
Wat een prettig leesbaar geschiedenisboek.

zaterdag 15 oktober 2016

Celestine Ng: Wat ik nooit eerder heb gezegd

Bruna Uitgevers                                              2015
Oorspronkelijke titel: Everything I never told you.   2014   Vertaald uit het Engels door
Saskia Peterzon-Kotte


De roman speelt zich af in de Verenigde Staten van Amerika. De zestienjarige Lydia wordt vermist en later wordt haar dode lichaam gevonden in het meer in de buurt. Is ze vermoord? Heeft ze een einde aan haar leven gemaakt? Haar dood heeft een enorme invloed op het leven van haar ouders, haar oudere broer en haar jongere zus. Vader James en moeder Marilyn hebben een 'gemengd' huwelijk: hij is van Chinese komaf en zij is blank. Voor het Amerika van halverwege de vorige eeuw was dat vrij ongebruikelijk. Door met James te trouwen raakt Marilyn het contact met haar moeder kwijt. Ze komt er ook niet meer aan toe om geneeskunde te studeren, haar grote wens. Ze had zich altijd voorgenomen om per se geen huisvrouw te worden, zoals haar moeder. Al haar hoop is nu gevestigd op haar oudste dochter Lydia.
Anders zijn, discriminatie, emancipatie en relaties zijn de thema's van dit debuut, dat in Amerika heel succesvol is. Het is een fijn, soms zelfs ontroerend boek. Een nadeel vind ik dat de schrijfster voor alles wat er gebeurt te expliciet een psychologische verklaring geeft.