Maarten 't Hart: Magdalena

Uitgeverij De Arbeiderspers  Amsterdam - Antwerpen   2015
250 blz.

Kort na Ik kom terug van Adriaan van Dis is er nu van de hand van Maarten 't Hart dit boek over zijn moeder verschenen. En net als Van Dis heeft 't Hart al eerder autobiografische romans geschreven. De moeder in dit boek, Magdalena, is een vrouw met bijzondere karaktertrekken. De meest opvallende daarvan is haar achterdocht. Ze is voortdurend bang dat haar man eropuit is een of ander 'mokkel' te versieren, zonder dat daar volgens hun zoon Maarten enige reden voor is. Verder probeert ze uit alle macht te verhinderen dat Maarten, een echte bolleboos, naar de hbs gaat, wat hij zelf nu juist zo graag wil. Ook is zij extreem bang uitgevallen, met name voor vrijwel alle dieren.
Het boek begint met de beschrijving van een groot deel van Maartens voorouders en familieleden. Daarna gaat het min of meer chronologisch over Magdalena's leven. Een interessant gedeelte vind ik dat over de oorlogsperiode. Maartens ouders waren niet 'fout', maar zij waren ook geen verzetshelden, wat hij wel graag gezien had. Zoals veel Nederlanders overleefden ze de oorlog zonder al te grote problemen, door zich zo onopvallend mogelijk te gedragen. Natuurlijk is er ook weer veel aandacht voor het christelijk geloof. De ik-figuur legt uit hoe allerlei zaken die in de Bijbel staan en die door veel protestanten voor waar worden aangenomen, onmogelijk kunnen hebben plaatsgevonden.
Ik vond het wel een aardig boek, maar zo nu en dan ook wel wat flauw, bijvoorbeeld als voor de zoveelste keer Magdalena's paranoia met betrekking tot de 'mokkels'wordt beschreven.

Ian McEwan: De kinderwet

De Harmonie Amsterdam            2014

Rechter Fiona Maye zit opeens in een huwelijkscrisis. Haar man staat op het punt een affaire te beginnen met een jongere vrouw, omdat zijn retaltie met Fiona seksueel op een heel laag pitje brandt. Hij wil wel bij zijn vrouw blijven, maar zij wijst hem resoluut de deur. Het grijpt haar aan, maar haar werk biedt veel afleiding. Zo is er een zeventienjarige jongen die, samen met zijn ouders een noodzakelijke bloedtransfusie weigert, omdat dat in strijd is met zijn geloof als Jehova's getuige. Fiona wordt voor lastige leuzes geplaatst, zowel in als buiten de rechtbank.
De roman speelt zich af in hedendaags Londen. De sfeer is rustig, de gebeurtenissen doen ertoe. Het is een aangenaam leesbaar boek van deze gewaardeerde schrijver.

Jesús Carrasco: De vlucht

J.M. Meulenhoff, 2013          208 blz

Vertaald uit het Spaans door Arie van der Wal

 

Een niet bij naam genoemde jongen is op de vlucht in een zeer heet en droog land. Urenlang verstopt hij zich in een kuil in een olijfboomgaard, totdat zijn belagers lijken te zijn verdwenen. Hij sluit zich aan bij een bejaarde geitenhoeder. Samen trekken ze door het desolate landschap en hopen zo hun achtervolgers te ontlopen. Maar dat lukt niet en het komt tot enkele steeds wredere confrontaties, waarbij ook de jongen zich genoopt ziet zijn handen vuil te maken aan geweld. Het is allemaal zeer beeldend beschreven. Ik waande me zelf in deze onherbergzame woestenij, op zoek naar drinkwater en bescherming tegen de verzengende hitte van de zon. Dat maakt het bloedstollend spannend. Het is een verhaal over goed en kwaad, over uitzichtloosheid en beschaving. Een knap debuut.

 

 

Jan Brokken: Baltische zielen

Atlas      Amsterdam – Antwerpen           2010                                      462 blz.

Met veel plezier las ik dit duizelingwekkende non-fictieboek. Brokken bezocht gedurende vier jaar de Baltische staten: Estland, Letland en Litouwen. In vijftien hoofdstukken schrijft hij over deze drie landen, die vanaf eind negentiende eeuw een speelbal zijn geweest in handen van de grootmachten Rusland en Duitsland. Er komen mensen aan het woord die vertellen over de bijzondere geschiedenis van hun familie. Daarnaast is er speciale aandacht voor de vele beroemdheden op het gebied van muziek, literatuur en filosofie die dit noordelijke deel van Europa heeft voortgebracht, zoals Hannah Arendt, Arvo Pärth, Marc Rothko, Romain Gary. Het is een gebied dat rijk is aan cultuur, maar waar ook een grote rol was weggelegd voor antisemitisme, stalinisme, nazi’s, oorlog, onderdrukking, KGB, armoe. Het zijn de stormen die in de vorige eeuw door Europa gewaaid hebben waarvan de gevolgen voor de Baltische mensen hier getoond worden . Ik voel medelijden met zoveel leed, maar ook bewondering over zoveel veerkracht om door te leven.

Wiel Kusters: Mijn versnipperd bestaan. Het leven van Kees Fens

Athenaeum – Polak & Van Gennip                         512  blz.

 Voor wie geïnteresseerd is in de geschiedenis van de literaire kritiek in het Nederland van na de oorlog tot het begin van deze eeuw is dit een mooi boek. Het is de biografie van Kees Fens, die leefde van 1929 tot 2008. Hij was de belangrijkste en productiefste literair criticus van zijn tijd. Zijn jeugd in de Amsterdamse Chasséstraat was armoedig, doordat zijn vader na een lang ziekbed op betrekkelijk jonge leeftijd stierf. Kees mocht met een beurs naar het gymnasium van het St.Ignatiuscollege, maar een unversitaire studie was financieel niet haalbaar. Via een eenvoudig baantje bij het  katholieke weekblad “De linie” kwam hij in de journalistiek terecht en hij haalde zijn acte Nederlands MO-a.Uiteindelijk groeide hij uit tot de bewonderde recensent en schrijver over literatuur en kunst in met name de Volkskrant. Later werd hij hoogleraar Nederlandse letterkunde in Nijmegen.

Er komen vele namen van bekende Nederlanders van toen en nu in het boek voor: Onder anderen Anton van Duinkerken, Jan van Kilsdonk, Huub Oosterhuis, Pieter Broertjes, Remco Camperst, Carmiggelt, Jan Blokker, Annie M.G.Schmidt en Jan Wokers. En verder gaat het over Fens’persoonlijk leven, zijn verhouding tot het katholieke geloof, de literaire journalistiek en de universitaire wereld. Ik heb het boek met  veel plezier gelezen, al vond ik het soms wat te gedetailleerd.

Gabrielle Zevin: De verzamelde werken van A.J. Fikry, boekhandelaar

Atlas Contact     Amsterdam/ Antwerpen                            221 blz.

Het gaat over een boekhandelaar en nog een paar mensen die de wereld van het boek en de literatuur een warm hart toedragen. Dat maakt deze roman prettig om te lezen. Het is een feelgood boek, waarin evenwel  grote thema’s niet worden geschuwd: dood en verlies, rouw, een ernstige ziekte. De verzamelde werken zijn de korte teksten over boeken tussen de hoofdstukken in, die de boekhandelaar voor zijn dochter schrijft. Hij is weduwnaar en heeft nog weinig levensvreugde. Maar zowel hij als enkele andere personages krijgen nieuwe kansen op geluk. Aan het eind komen de verschillende verhaallijnen bij elkaar en worden alle open plekken netjes ingevuld. De adoptie van het tweejarige weesje Maya door een alleenstaande man komt mij wat onwaarschijnlijk voor. Het is geen grote literatuur, maar wel een fijn boek.

 

 

Nausicaa Marbe: Smeergeld

Prometheus, Amsterdam           2014                      397 blz.

Het boek speelt zich af in het Haarlem van onze tijd en voor een deel ook in Boekarest. Stadsarchitect Job van Emmerik, getrouwd en vader van twee pubers, is zojuist ontslagen nadat hij een fraudekwestie heeft aangekaart. Hij wil vervolging van de schuldigen en rehabilitatie voor zichzelf. Zijn gezin moet de broekriem flink aanhalen, wat vraagt om een heel wat soberder levenswijze dan voorheen. Bovendien heeft hij te maken met een ex uit Oost-Europa, die zich op zeer onaangename en slinkse wijze in zijn privéleven probeert in te dringen. Job wringt zich in allerlei bochten om te voorkomen dat zijn vrouw weet krijgt van de affaire, die acht jaar geleden plaatsvond.

Smeergeld is een onderhoudend boek. Het doet denken aan de romans van Herman Koch en Peter Buwalda. Een pluspunt is de nietsontziende manier waarop de schrijfster diverse segmenten van de Nederlandse samenleving fileert.