Inge Schilperoord: Muidhond

Uirgeverij Podium Amsterdam    2015
221 blz.

Ik was nieuwsgierig naar dit boek vanwege de titel, het onderwerp en de lovende reacties. Het is het debuut van deze schrijfster, die als forensisch psycholoog bij onder andere het Pieter Baan Centrum werkt. Het is het beklemmende relaas van Jonathan, een pedofiel, die net is vrijgesproken van tbs en weer bij zijn moeder gaat wonen. De titel slaat op de vis die hij vangt in de duinen en die hij thuis in zijn aquarium laat zwemmen. Daar gaat het niet zo goed met de muidhond, die slecht tegen de warmte kan en er heerst net een hittegolf. Ook Jonathan heeft het zwaar te verduren, al doet hij nog zo zijn best om op het goede pad te blijven. Door het contact met zijn tienjarige buurmeisje Elke, dat hem in haar eenzaamheid voortdurend opzoekt, heeft hij zijn driften steeds minder in bedwang.
De fraai geformuleerde zinnen bieden een inkijk in het troebele brein van deze man, die ondanks alles mijn sympathie oproept. Een spannend, verrassend en inzichtgevend boek.

Zia haider rahman: In het licht van wat wij weten

Hollands diep  Amsterdam  2015                                       587 bladzijden

Vertaald uit het Engels door Anne Jongeling en Carla Hazewindus, 2015

Wat een boek! Veel pagina's, veel landstreken, veel uitweidingen, veel bijfiguren, veel thema's. Elk van de 21 hoofdstukken begint met minstens drie citaten. De hoofdpersoon is Zafar, een intellectuele man van eenvoudige komaf, geboren in Bangladesh maar opgegroeid in Engeland. Het verhaal wordt verteld door zijn vroegere studievriend, bij wie hij opeens op de stoep staat, nadat zij elkaar jarenlang niet meer hebben gezien. Het draait allemaal om de relatie van Zafar met zijn geprivilegieerde Engelse vriendin, Emily. Maar deze rijke roman heeft over veel onderwerpen iets te melden: de wiskunde, de multiculturele samenleving na elf september 2001, de oorlog in Afghanistan, de problemen in de financiële sector, sociale klasse. Hoewel de verteller erg veel informatie kwijt wil en er voortdurend nieuwe verhaalstukjes aan vast worden gebreid, is het een goed leesbaar boek.

Stephan Enter: Compassie

Uitgeverij G.A van Oorschot   Amsterdam                2015
154 blz.

Een man van bijna veertig legt contacten met vrouwen via een datingsite. Zo ontmoet hij de half-Duitse Jessica. Zij bevalt hem goed: ze heeft een bijzonder gezicht, is intelligent en origineel. Als hij haar beter leert kennen, raakt hij steeds meer op haar gesteld. Hij ontdekt echter ook dingen die hem niet aanstaan, maar die wel zijn medegevoel opwekken.
Compassie is een vlot geschreven novelle die zich afspeelt in de moderne wereld van de singles in onze grote steden. Ik werd meegenomen in het verhaal, maar was minder tevreden met de sisser waarmee het afloopt. Het hoofdpersonage vind ik niet zo interessant.
Stephan Enter kan boeiend schrijven, zoals hij ook al liet zien in Lichtjaren en Grip. Maar er mist ook telkens iets. Diepgang?

Sander Kollaard: Stadium IV

Uitgeverij Van Oorschot Amsterdam               2015           156 blz.

In deze novelle maken een man en een vrouw een reis door Zweden met een camper. Zij is stervende, vandaar de titel. Ze wil geen verdere behandeling meer. Ooit ontmoetten de twee elkaar op dezelfde plaatsen in Zweden tijdens een weekend voor jonge socialisten. Beiden hebben hun ouders op vrij jonge leeftijd verloren.
In het boek komen verwijzingen voor naar Nils Holgersson, Wislawa Szymborska, Olof Palme, en Cornelis Vreeswijk. Het taalgebruik is heel poëtisch. de gebeurtenissen stemmen me triest, maar ik krijg er wel zin in om naar Zweden te gaan. Het einde van het boek is voor mij verrassend.

Jeroen Brouwers: Het hout

Atlas Contact Amsterdam                  2015    282 blz.

Mijn verwachting is dat dit een zwaar boek zal zijn. Seksueel misbruik binnen de katholieke kerk is het onderwerp. Ik moet moed vatten om eraan te beginnen. 'Het hout' leest echter vlot weg.

Eldert Haman is een van de weinige kloosterlingen die zich niet vergrijpt aan de jongens in het internaat in Zuid-Limburg. Hij heeft dan ook andere dingen aan zijn hoofd: een verboden verliefdheid op iemand van het andere geslacht. Het celibaat blijkt een onmogelijke opdracht voor bijna alle monniken, zodat een uitweg wordt gezocht die niet door de beugel kan en waar iedereen het zwijgen toe doet. Eldert wil graag weg uit het klooster, maar vraagt zich af of hij de zaken niet in de gaten moet blijven houden.
Dit boek is een ferme aanklacht tegen de hypocriete praktijken van de clerus. Door de sterke overdrijving - ze zijn toch niet allemaal pedofiel?- wordt het echter bijna karikaturaal en raakt het me niet echt. Een vermakelijk verhaal is het zeker, niet in het minst door de compositie en het rake taalgebruik.

David Grossmann: Een vrouw op de vlucht voor een bericht

Cossee Amsterdam         2009
vertaald uit het Hebreeuws (2008)                                   686 blz.

Een vrouw, Ora, en een man, Avram, maken een wandeling van enkele weken door hun land, Israël. Ze kennen elkaar van de tijd dat ze als pubers in het ziekenhuis liggen. Dat geldt ook voor Ilan. Het was het begin van een bijzondere vriendschap. Ora heeft al jaren een relatie met Ilan en heeft twee zonen. Een van hen heeft na het vervullen van zijn driejarige dienstplicht opnieuw getekend voor een belangrijke actie van het leger. Ora is zo bang om te horen dat hij is omgekomen, dat ze zich onbereikbaar maakt door te gaan wandelen. Stukje bij beetje komen we erachter wat zich in het verleden van deze personages heeft afgespeeld. Het zijn gewone mensen in buitengewone omstandigheden. We lezen hoe het is om voortdurend in angst te leven en hoe de oorlog ingrijpt in het leven, over het moeizame contact van de Israëliërs en de Arabieren.  

Mijn voorstelling van Israël was die van een dor en droog land. Grossmann laat zijn personages door de prachtige natuur van het Israëlpad lopen, waar veel bloemen staan. Een schril contrast met de dagelijkse oorlogsdreiging. Een bijzonder boek, dik, maar makkelijk leesbaar, dat een enorme indruk op me heeft gemaakt.  

Sofi Oksanen: Als de duiven verdwijnen

Antohos Amsterdam         2012           vertaald uit het Fins door Marja-Leena Hellings            280 blz.

De Finse schrijfster van deze roman, waarin het gaat over de geschiedenis van Estland in de vorige eeuw, heeft een Estse moeder. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Estland bezet door de Duitsers, die daarmee de Russen opvolgden. Daarna werd het land jarenlang door de Sovjet Unie overheerst. Hoe overleef je als burger van een land dat zo lang te lijden heeft door onderdrukking?
Er zijn drie hoofdpersonages: de onbetrouwbare profiteur Edgar, die met alle winden meewaait, zijn neef Roland met wie hij aanvankelijk als woudbroeder tegen de Russen verzet pleegt en die andere keuzes blijft maken, en zijn vrouw Juudit. Omdat zij bij de homoseksuele Edgar liefde en sex tekortkomt, stort zij zich in een relatie met een hoge Duitse officier, bij wie zij in dit opzicht wel aan haar trekken komt.
Aan het eind zijn de belangrijkste open plekken ingevuld: hoe is het Roland vergaan en wat is er gebeurd met zijn geliefde Rosalie? Niettemin vind ik dat het boek ingewikkeld in elkaar zit. Er wordt gewisseld van tijd, namelijk van de jaren veertig en zestig, en het perspectief ligt bij verschillende personages, van wie sommigen dan weer een andere identiteit hebben aangenomen. Ik moest in het begin echt mijn best doen om een beetje grip op het boek te krijgen.